Hipoteka jest prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności z obciążonej nieruchomości (udziału w jej współwłasności), bez względu na to, czyją stała się własnością, z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi jej właściciela. Można ją ustanowić również na użytkowaniu wieczystym (wraz z budynkami i urządzeniami na gruncie stanowiącymi własność użytkownika wieczystego), spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, udziałach w tych prawach, a także na wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. Hipoteka zabezpiecza wierzytelność pieniężną (do oznaczonej sumy), w tym również wierzytelność przyszłą. Jej ustanowienie następuje przez zawarcie umowy między właścicielem nieruchomości obciążonej i wierzycielem (forma aktu notarialnego jest wymagana tylko w przypadku oświadczenia pierwszego z nich) oraz konstytutywny wpis do księgi wieczystej. Nie można zastrzec, że właściciel nieruchomości nie dokona jej zbycia lub obciążenia przed wygaśnięciem hipoteki.