Czy notariusz jest płatnikiem w przypadku podatku od spadków i darowizn? Czy po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia należy samodzielnie złożyć deklarację podatkową? Który urząd skarbowy będzie właściwy miejscowo?
Spis treści
Opodatkowanie nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego
Prawa spadkobierców i zapisobierców windykacyjnych potwierdza sporządzony przez notariusza zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia (APD), który ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j ustawy z 14.02.1991r. Prawo o notariacie). Rodzi to określone skutki podatkowe.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. tytułem dziedziczenia i zapisu windykacyjnego, podlega podatkowi od spadków i darowizn (dalej: SD).
Notariusz jako płatnik podatku od spadków i darowizn
Do obowiązków płatnika należy:
- obliczanie i pobieranie SD,
- prowadzenie rejestru podatku,
- wpłacanie pobranego SD na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę płatnika wykonuje swoje zadania, w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek,
- przekazywanie w tym terminie (w formie elektronicznej) deklaracji o wysokości pobranego i wpłaconego przez płatnika SD, w tym informacji o kwocie podatku należnego poszczególnym gminom.
Z art. 18 ust. 1 ustawy z 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn wynika, że notariusz jest płatnikiem SD jedynie od dokonanej w formie aktu notarialnego:
- darowizny,
- umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugody w tym przedmiocie,
- umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności,
- umowy nieodpłatnego ustanowienia użytkowania.
Powyższe wyliczenie jest kompletne. Tym samym notariusz nie jest płatnikiem SD w przypadku sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.
Właściwość miejscowa urzędu skarbowego
Z powyższego wynika, że podatnik musi samodzielnie złożyć deklarację podatkową we właściwym urzędzie skarbowym. Którym?
Odpowiedź można znaleźć w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z 22.08.2005r. w sprawie właściwości organów podatkowych. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia właściwość miejscową w sprawach dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego, zachowku ustala się:
- Jeżeli przedmiotem nabycia jest nieruchomość, użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawo do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej, nieodpłatne użytkowanie nieruchomości lub służebność, a nieruchomości są położone w terytorialnym zasięgu działania jednego naczelnika urzędu skarbowego – według miejsca położenia nieruchomości,
- Jeżeli przedmiotem nabycia jest nieruchomość lub prawa majątkowe wymienione w pkt 1 i jednocześnie inne prawa majątkowe lub rzeczy ruchome, a nieruchomości są położone w terytorialnym zasięgu działania jednego naczelnika urzędu skarbowego – według miejsca położenia nieruchomości,
- W przypadkach innych niż wymienione w pkt 1 i 2 – według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a w przypadku braku takiego miejsca – według ostatniego miejsca jego pobytu.
Przykłady właściwości miejscowej urzędu skarbowego:
- spadkodawca ostatnio mieszkał w Pleszewie, ale w skład spadku wchodzą nieruchomości położone w Ostrowie Wielkopolskim – deklarację podatkową należy złożyć w Urzędzie Skarbowym w Ostrowie Wielkopolskim,
- spadkodawca ostatnio mieszkał w Pleszewie, ale w skład spadku wchodzą nieruchomości położone w Krotoszynie i Ostrowie Wielkopolskim – deklarację podatkową należy złożyć w Urzędzie Skarbowym w Pleszewie.
Stan prawny: 20.02.2025r.
